Nấc cụt khi uống rượu bia: Nguyên nhân và cách xử lý

Nấc cụt sau khi uống rượu bia thường xuất hiện đột ngột, tạo tiếng “hức” lặp lại và khiến cuộc vui trở nên khó chịu. Phần lớn cơn nấc ngắn sẽ tự hết, nhưng hiện tượng này không nên được xem nhẹ khi kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc đi kèm dấu hiệu say nặng.

Rượu bia có thể kích hoạt nấc qua nhiều yếu tố cùng lúc: đồ uống có ga làm dạ dày căng, uống nhanh khiến bạn nuốt nhiều không khí, ăn quá no, trào ngược dạ dày và tác động của alcohol lên cơ thể. Vì vậy, cách xử lý hợp lý nhất không phải là tiếp tục uống để “lấy lại nhịp”, mà là dừng đồ uống có cồn và theo dõi tình trạng.

Trong bài này, Thắng Mê Bia sẽ giải thích vì sao uống rượu bia dễ bị nấc cụt, cách giảm khó chịu an toàn, những mẹo nên tránh và thời điểm cần liên hệ cơ sở y tế.

Nấc cụt khi uống rượu bia có đáng lo không?

Nấc cụt là gì?

Nấc cụt là phản xạ gồm hai bước. Đầu tiên, cơ hoành co thắt đột ngột ngoài ý muốn. Ngay sau đó, dây thanh đóng nhanh, tạo ra âm thanh “hức” đặc trưng.

Cơ hoành là cơ hô hấp lớn nằm giữa lồng ngực và ổ bụng. Phản xạ nấc còn liên quan đến các đường thần kinh điều khiển cơ hoành, trong đó có dây thần kinh hoành và dây thần kinh phế vị. Khi dạ dày, thực quản hoặc các đường thần kinh này bị kích thích, cơn nấc có thể xuất hiện.

Vì sao uống rượu bia dễ bị nấc cụt?

Đồ uống có ga làm dạ dày căng

Bia chứa carbon dioxide nên có thể làm tăng lượng khí trong dạ dày, đặc biệt khi uống nhanh hoặc uống nhiều trong thời gian ngắn. Dạ dày căng là một tác nhân thường gặp của cơn nấc ngắn.

Mức độ ga khác nhau giữa từng dòng. Một ly bia Pilsner hoặc lager có carbonation rõ có thể tạo cảm giác đầy nhanh hơn nếu bạn uống liên tục, trong khi bia đã rót đúng cách và uống chậm thường dễ kiểm soát hơn.

Uống nhanh khiến bạn nuốt nhiều không khí

Khi uống từng ngụm lớn, vừa uống vừa nói hoặc dùng ống hút, bạn có thể nuốt thêm không khí. Không khí cộng với khí ga trong bia làm bụng căng và tăng khả năng kích hoạt phản xạ nấc.

Đây cũng là lý do một số người dễ nấc khi ăn quá nhanh, ăn quá no hoặc uống đồ có ga dù không có alcohol.

Alcohol và trào ngược có thể kích thích thực quản

Rượu bia có thể làm triệu chứng trào ngược hoặc ợ nóng rõ hơn ở một số người. Axit từ dạ dày đi ngược lên thực quản có thể kích thích vùng liên quan đến cung phản xạ nấc.

Nếu bạn thường xuyên bị nấc kèm nóng rát sau xương ức, ợ chua hoặc khó nuốt, không nên chỉ tìm mẹo cắt cơn. Hãy giảm hoặc ngừng rượu bia và trao đổi với bác sĩ để đánh giá nguyên nhân tiêu hóa.

Ăn quá no, đồ cay và thay đổi nhiệt độ đột ngột

Cơn nấc trong cuộc nhậu không nhất thiết chỉ do alcohol. Ăn quá no, dùng món cay, uống đồ quá lạnh ngay sau món nóng hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột cũng có thể là tác nhân.

Hiểu đúng độ cồn giúp bạn kiểm soát lượng alcohol, nhưng để hạn chế nấc còn cần chú ý tốc độ uống, lượng thức ăn và carbonation của đồ uống.

Ai dễ bị nấc sau khi uống rượu bia?

Bất kỳ ai cũng có thể bị nấc, nhưng nguy cơ thường rõ hơn ở người uống nhanh, ăn quá no, dùng nhiều đồ có ga hoặc thường xuyên bị trào ngược. Người đang căng thẳng, quá phấn khích hoặc hút thuốc trong lúc uống cũng có thể nuốt nhiều không khí hơn.

Không có cơ sở để khẳng định một “cơ địa nhạy cảm với cồn” riêng biệt luôn gây nấc. Nếu hiện tượng xảy ra gần như mỗi lần uống, kéo dài bất thường hoặc xuất hiện khi chỉ dùng lượng rất nhỏ, bạn nên ghi lại đồ uống, lượng dùng, món ăn đi kèm và triệu chứng để trao đổi với bác sĩ.

Đang bị nấc sau khi uống bia thì nên làm gì?

Dừng rượu bia và ngồi thẳng

Việc đầu tiên là dừng uống đồ có cồn và đồ có ga. Ngồi thẳng giúp giảm áp lực lên vùng bụng và hạn chế trào ngược so với nằm ngay sau khi uống.

Không nên uống thêm một ngụm rượu mạnh để “đè cơn nấc”. Cách này làm tăng lượng alcohol và có thể khiến tình trạng say trở nên khó đánh giá hơn.

Nhấp từng ngụm nước mát nếu vẫn tỉnh táo

Nước mát uống chậm có thể giúp một số người cắt cơn, dù không có biện pháp tại nhà nào bảo đảm hiệu quả với tất cả mọi người. Chỉ áp dụng khi người uống hoàn toàn tỉnh táo, ngồi vững, nuốt bình thường và không nôn.

Không ép người đang lơ mơ hoặc nôn uống nước vì có nguy cơ sặc. Trong tình huống đó, ưu tiên đánh giá dấu hiệu ngộ độc rượu và gọi hỗ trợ y tế.

Thở chậm và tránh các động tác nguy hiểm

Hãy thả lỏng vai, hít thở chậm và chờ phản xạ tự dịu. Một số hướng dẫn phổ thông đề cập nín thở trong thời gian ngắn, nhưng người đang say, chóng mặt, có bệnh tim phổi hoặc khó thở không nên tự thử.

Không dùng túi nilon trùm đầu, không nhờ người khác dọa mạnh, không uống nước khi cúi ngược người và không thực hiện các động tác có nguy cơ ngã hoặc sặc.

Những việc không nên làm khi bị nấc trong cuộc nhậu

• Không tiếp tục uống: thêm alcohol hoặc đồ có ga có thể làm kích thích kéo dài.
• Không cố gây nôn: người say có nguy cơ sặc chất nôn vào đường thở.
• Không uống cà phê để “giải rượu”: cà phê không đảo ngược ngộ độc rượu và có thể khiến bạn chủ quan.
• Không tự dùng thuốc kê đơn: nấc kéo dài cần tìm nguyên nhân; thuốc phải do bác sĩ lựa chọn.
• Không lái xe: hết nấc không có nghĩa alcohol đã rời khỏi cơ thể.

Cách hạn chế nấc cụt khi uống rượu bia

• Uống chậm: dùng từng ngụm nhỏ, không thi uống và không uống dồn.
• Không để bụng quá no: chia món ăn thành lượng vừa phải thay vì ăn nhanh rồi uống nhiều.
• Giảm đồ uống có ga mạnh: nếu thường bị đầy bụng, hãy hạn chế bia hoặc cocktail nhiều carbonation.
• Ngồi thẳng: tránh nằm ngay sau khi ăn uống, nhất là khi bạn dễ bị trào ngược.
• Hạn chế hút thuốc: hút thuốc và nhai kẹo cao su có thể làm tăng lượng không khí bị nuốt.
• Dừng khi bắt đầu khó chịu: đầy bụng, ợ nóng và nấc là tín hiệu nên ngừng uống, không phải lý do để uống nhanh cho hết ly.

Bạn có thể tham khảo thêm cách uống bia đúng để kiểm soát tốc độ, khẩu phần và trải nghiệm thưởng thức. Dù là bia IPA, lager hay bia hơi, uống chậm và không ép nhau vẫn quan trọng hơn việc cố theo kịp cuộc vui.

Khi nào nấc cụt cần đi khám?

Mayo Clinic khuyến nghị đi khám khi nấc kéo dài hơn 48 giờ hoặc nghiêm trọng đến mức ảnh hưởng đến ăn, ngủ hay hô hấp. Nấc dai dẳng có thể liên quan đến kích thích dây thần kinh, bệnh lý hệ thần kinh trung ương, rối loạn chuyển hóa, thuốc hoặc các vấn đề sức khỏe khác.

Bạn cũng nên liên hệ bác sĩ nếu nấc tái diễn nhiều lần, xuất hiện không rõ tác nhân, kèm đau ngực, khó thở, khó nuốt, đau bụng nhiều, nôn kéo dài, yếu liệt, nói khó hoặc thay đổi ý thức.

Không nên dựa vào nấc cụt để tự kết luận mình có bệnh gan, thiếu kali, tổn thương thần kinh hoặc bệnh ung thư. Những nguyên nhân này chỉ được xem xét dựa trên toàn bộ triệu chứng, bệnh sử và thăm khám.

Dấu hiệu ngộ độc rượu cần gọi cấp cứu

Nấc có thể xuất hiện trong lúc một người đã uống quá nhiều, nhưng bản thân tiếng nấc không cho biết mức độ ngộ độc. Điều quan trọng là quan sát ý thức và nhịp thở.

• Không thể đánh thức hoặc khó duy trì tỉnh táo.
• Lú lẫn nặng, không đứng vững hoặc không phản ứng bình thường.
• Nôn nhiều, đặc biệt khi người uống lơ mơ.
• Co giật.
• Thở chậm, thở ngắt quãng hoặc khó thở.
• Da lạnh ẩm, tái nhợt hoặc tím.

Nếu nghi ngờ ngộ độc rượu, hãy gọi cấp cứu ngay, ở lại với người bệnh và đặt họ ở tư thế hồi phục nếu bất tỉnh nhưng vẫn thở. Không để người bệnh “ngủ cho tỉnh”, không cho uống cà phê, không tắm nước lạnh và không cố làm họ nôn.